محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )

27

شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )

شيوخ دورهء خود و علماى روزگارش ، تحصيل دانش كرده‌است . او معاصر شيخ‌الإسلام ابوالفضل احمدبن علىبن حجر عسقلانى مصرىِ مشهور ، صاحب كتاب « فتح البارى » در گذشتهء سال 852 است . « فاسى » در كتاب خود « شفاءالغرام » « 1 » گفته است كه او قاضىالقضات مالكىها در مكّه بوده و در سال 814 در سال‌هاى آغازين بناى مدرسهء سلطان ملك منصور ، در مكّه و در همين مدرسه به تدريس فقه مشغول شد و همه هفته روزهاى چهارشنبه و پنجشنبه در فاصلهء ظهر تا عصر تدريس مىكرد . فاسى تأليفات ارزشمند و مشهورى دارد كه مهم‌ترين آنها از اين قرار است : 1 - كتاب حاضر ( شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ) . 2 - تاريخ بزرگ و مفصل وى با عنوان : « العِقد الثمين في تاريخ البلد الأمين » كه در چهار جلد بزرگ است و چندين نسخهء خطى از آن در « دارالكتب المصريه » موجود است . در اين تأليف ، زندگىنامه كارگزاران ، علما ، بزرگان و ادباى مكه از آغاز پيدايش اسلام تا زمان وى ، گرد آمده و بر اساس حروف الفبا تنظيم گشته است . كتاب با محمّدها و احمدها آغاز گرديده و پيشاپيش همه ، از پيامبر خدا - صلوات اللَّه وسلامه عليه - ياد شده است . در آغاز كتاب ، پيشگفتار جالبى دربارهء محتويات آن ، به نگارش در آمده است . 3 - « تحفة الكرام بأخبار البلد الحرام » فشردهء كتاب « شفاء الغرام » و نام ديگرش « تحصيل المرام من تاريخ البلد الحرام » است . 4 - « هادى ذوى الأفهام إلى تاريخ البلد الحرام » كه فشردهء كتاب پيش گفته ؛ يعنى « تحفة الكرام » است . 5 - « الزّهور المقتطفة في تاريخ مكّة المشرّفه » كه اين نيز فشردهء كتاب قبلى ؛ يعنى « هادى ذوي الأفهام » است . 6 - « عجالة القرى للراغب في تاريخ ام‌ّالقرى » .

--> ( 1 ) - نك : همين كتاب ، ج 1 ، ص 329